Bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031: Ý nghĩa chính trị và những điểm mới quan trọng.

Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân là một trong những quyền chính trị cơ bản của công dân đã được Hiến pháp ghi nhận.
 

Ý nghĩa chính trị

Bầu cử là phương thức thể hiện ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa nói chung và thành lập cơ quan quyền lực nhà nước ở trung ương và địa phương nói riêng.

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 được tổ chức cùng một ngày trên phạm vi cả nước vào Chủ nhật, ngày 15 tháng 3 năm 2026 trong bối cảnh công cuộc đổi mới ở nước ta sau 40 năm đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trên mọi lĩnh vực đời sống xã hội. Cũng là thời điểm nước ta đang tích cực triển khai việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, tổ chức lại địa giới hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp bảo đảm tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả để tiến vào kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

Đây là sự kiện chính trị quan trọng của đất nước, diễn ra ngay sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, là bước cụ thể hóa nghị quyết gắn liền với công tác cán bộ của Đảng, liên quan đến trách nhiệm của các cấp, các ngành; là nơi để cử tri phát huy quyền làm chủ của công dân, lựa chọn bầu ra những người tiêu biểu, xứng đáng, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của mình trong Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ mới.

Từ đó góp phần tích cực vào việc xây dựng, củng cố và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Những điểm mới quan trọng

01. Thời điểm tổ chức bầu cử sớm hơn 2 tháng

Tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV đã thông qua Nghị quyết rút ngắn nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021 - 2026. Ấn định ngày bầu cử vào Chủ nhật, 15/3/2026, sớm hơn 2 tháng so với các cuộc bầu cử trước. Qua đó, rút ngắn khoảng thời gian giữa Đại hội Đảng toàn quốc và kỳ họp thứ nhất của Quốc hội, Hội đồng nhân dân khóa mới.

02. Rút ngắn thời gian các bước của quy trình bầu cử

Thời gian từ khi kết thúc nộp hồ sơ ứng cử đến ngày bầu cử giảm, từ 70 ngày còn 42 ngày. Các mốc thời gian hiệp thương, công bố danh sách người ứng cử, giải quyết khiếu nại, tố cáo cũng được điều chỉnh tương ứng, bảo đảm tính đồng bộ, đúng quy định và phù hợp thực tiễn.

03. Điều chỉnh thẩm quyền xác định khu vực bỏ phiếu và tổ chức phụ trách bầu cử

Thẩm quyền xác định khu vực bỏ phiếu và tổ chức phụ trách bầu cử được điều chỉnh theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Những thay đổi này đòi hỏi sự chủ động, phối hợp chặt chẽ và tinh thần trách nhiệm cao của các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên trong công tác tổ chức bầu cử

04. Điểm mới trong áp dụng quy định pháp luật

Trong cuộc bầu cử lần này, lần đầu tiên thực hiện Luật số 83 ban hành ngày 24/6/2025 về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2025 với quy định mới về hội nghị tiếp xúc cử tri.
Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp, trực tuyến hoặc trực tiếp kết hợp với trực tuyến. Việc tiếp xúc cử tri trực tuyến hoặc trực tiếp kết hợp với trực tuyến chỉ được thực hiện khi bảo đảm các điều kiện kỹ thuật, an toàn thông tin mạng, an ninh mạng.

05. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong tổ chức bầu cử

Ở nhiệm kỳ này, công nghệ thông tin được sử dụng rộng rãi hơn trong nhiều khâu. Bộ Công an hướng dẫn khai thác, sử dụng cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng định danh quốc gia (VNeID) trong quá trình lập danh sách cử tri, thẻ cử tri phục vụ công tác bầu cử.
Việc ứng dụng công nghệ góp phần nâng cao tính chính xác, kịp thời, đồng thời giảm áp lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác bầu cử ở cơ sở, song phải bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu liên quan đến bầu cử.

06. Đổi mới về công tác tuyên truyền bầu cử

Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bầu cử cũng được triển khai sớm hơn, sâu rộng hơn và đa dạng về hình thức, lồng ghép hiệu quả tuyên truyền các chủ trương, quyết sách lớn vừa được Đại hội XIV của Đảng thông qua.
Nội dung tuyên truyền về quyền và nghĩa vụ của cử tri, làm rõ ý nghĩa chính trị - pháp lý của cuộc bầu cử, trách nhiệm của mỗi công dân trong việc lựa chọn những đại biểu xứng đáng, có đức, có tài để đại diện cho Nhân dân, có tâm, có tầm, tận tụy phục vụ Nhân dân.
 

Khắc Hòa - P.TCHC (tổng hợp)
Nguồn: hoidongbaucu.quochoi.vn; thanhtra.com.vn